Ο χρόνος, για τον άνθρωπο είναι η συνεχής διαδοχή φαινομένων και καταστάσεων, γραμμικός όταν προχωρά από το παρελθόν στο μέλλον και κυκλικός όταν επαναλαμβάνονται γεγονότα όπως μέρα–νύχτα ή οι εποχές. Η έννοιά του μας βοηθά να κατανοούμε πώς λειτουργούν τα πράγματα στον χώρο.
Τι από τα παραπάνω όμως ισχύει για την αντίληψη των σκύλων μας; Άραγε θυμούνται πώς πέρασαν το προηγούμενο καλοκαίρι ή έστω στην τελευταία τους βόλτα, αναπολώντας και αδημονώντας για τις ακριβείς επαναλήψεις ή αντιλαμβάνονται την ύπαρξή τους στον χώρο και στον χρόνο διαφορετικά από εμάς;

Η μνήμη

Κατά το διάσημο πείραμα του Pavlov, οι σκύλοι είναι σε θέση να ανακαλούν αναμνήσεις που αφορούν μαθημένες συμπεριφορές και αποτελέσματα, που, όμως, συνέβησαν κάπου, κάποτε. Για παράδειγμα, εάν ένα σκυλί έχει δεχθεί χτύπημα από ανθρώπινο χέρι, είναι πιθανό κάθε επόμενη φορά που ένα χέρι σηκώνεται πάνω από το σώμα του, να αναβιώνει την πρωταρχική του εμπειρία και κατά συνέπεια να είναι πολύ επιφυλακτικό, έως και επιθετικό. Ομοίως, εάν ένα σκυλί ταϊστεί έστω και μία φορά από το τραπέζι που τρώμε, τότε κάθε φορά που θα καθόμαστε να φάμε θα περιμένει να ταϊστεί! Είναι σχεδόν βέβαιο όμως ότι κανένας σκύλος δεν θα σηκωθεί το πρωί και θα κοιτάξει το ρολόι του να δει αν είναι 9:00 ή 9:45, διότι πολύ απλά δεν τους ενδιαφέρει. Αυτό που τους ενδιαφέρει είναι το πότε θα βγούνε βόλτα, και το πότε θα φάνε, μόνο που αυτό το «πότε» είναι αόριστο! Το γεγονός όμως ότι περιμένουν να βολτάρουν και να φάνε, ξανά και ξανά, κάθε μέρα, μας δείχνει ότι έχουν αντίληψη του κυκλικού χρόνου!

Ο κυκλικός χρόνος

Πράγματι, οι σκύλοι αντιλαμβάνονται τον κυκλικό χρόνο μέσω του λεγόμενου κυρκαδικού ρυθμού τους, ο οποίος λειτουργεί στα πλαίσια ενός 24ώρου, και ρυθμίζει μία πληθώρα ψυχολογικών διαδικασιών, καθώς επίσης και τους κύκλους του ύπνου. Τους βοηθάει δηλαδή να προσαρμόσουν την συμπεριφορά τους στις καθημερινές δραστηριότητες -ανάλογα πάντα με το περιβάλλον τους. Αυτό θα πει ότι, οι συνήθειες των κηδεμόνων τους, το ευρύτερο περιβάλλον τους (βουνό, θάλασσα, χωριό, πόλη κτλ), οι εποχές, οι εναλλαγές νύχτας-μέρας, ακόμα και οι συνήθειες του γείτονα, αποτελούν το ημερολόγιο ενός σκύλου, προκειμένου να γνωρίζει τι να περιμένει και πότε.

Αυτό που έχει πραγματικό ενδιαφέρον, είναι το πώς βιώνουν οι σκύλοι τον χρόνο σε συνάρτηση με την όσφρησή τους, η οποία, ανάλογα της έντασής της, τους μαρτυρά τόσο πράγματα του παρελθόντος, αλλά συχνά και του μέλλοντος, όπως για παράδειγμα τον ερχομό ενός ατόμου, του οποίου η μυρωδιά μεταφέρεται με τον αέρα και προμηνύει στον σκύλο την άφιξή του.

Γιατί είναι σημαντικό

Γιατί όμως μπορεί να ενδιαφέρει εμάς τους ανθρώπους το πώς οι σκύλοι αντιλαμβάνονται τον χρόνο; Από εκπαιδευτικής σκοπιάς, το γεγονός ότι δεν αντιλαμβάνονται τον γραμμικό χρόνο μας καταδεικνύει ότι δεν έχει κανένα νόημα να επιπλήξουμε τον σκύλο μας για μια ζημιά που δεν συνέβη μπροστά μας. Εάν τον μαλώσουμε εκ των υστέρων, θα νομίζει ότι τον επιπλήττουμε για αυτό που κάνει εκείνη την στιγμή!
Όσον αφορά την αντίληψή τους για τον κυκλικό χρόνο, και παρόλο που πολλοί ειδικοί προτείνουν μια σταθερή ρουτίνα με συγκεκριμένες ώρες βόλτας και σίτισης, προσωπικά θα σας συμβούλευα να ακολουθείτε ένα επαναλαμβανόμενο πρόγραμμα κατά προσέγγιση – για παράδειγμα, πρωί, μεσημέρι και βράδυ, αλλά όχι πάντα τις ίδιες ώρες. Αυτό, διότι οι δικές μας συνήθειες και η καθημερινή μας ρουτίνα είναι συχνά μεταβαλλόμενες. Αν έχουμε μάθει στον σκύλο μας να περιμένει κάτι σε συγκεκριμένη ώρα και για κάποιο λόγο δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε, αυτό μπορεί να του προκαλέσει έντονο στρες και δυσφορία.
Κρατήστε λοιπόν τις παραπάνω πληροφορίες και απολαύστε τον σκύλο σας υπεύθυνα!

ΓΡΑΦΕΙ: Λενιώ Πατιερίδη, Κυναγωγός, ολιστική διαχείριση σκύλων συντροφιάς